2010/04/17

EUSKARARI MINIK EZ!!

Inguru publiko askotan euskarari egiten zaion kaltea begibistakoa da. Karteletara begiratzea besterik ez dago gure hizkuntzak jasaten duen aldaketa ikusteko. Letrak aldatu, esaldien ordena aldatu..., zentzguabekeriz jota daude euskaraz idatzitako hainbat eta hainbat mezu. Ulertuko ahal ditu norbaitek?, hori da horietakoren bat irakurtzen dudanean burura heltzen zaidan lehen galdera. Nire hizkuntza ahal da? ezen ez dut oso ondo ulertzen. Gauza hauek ikusita, ez nau harritzen atzerritar batzuek, espainiar batzuek (nire kasuan), oporraldi batean euren artean hizketan zeudela entzundako: Euskarak ez du elkarren artean komunikatzeko balio, ez du horrenbesterako zabalera. Noski! euskarazko kartelak irakurtzea eta ez ulertzea! zein lurraldetan ikusi da hori?
Pasaden astean izan zen horietako kartel bat ikusi nuen azken aldia, Nafarroako ospitalera joan nintzen proba batzuk egitera eta proba egin behar ninduten gelaxkaren atean zera jartzen zuen: "erizain buruaren"; norbaitek ulertzen ahal du?, Ni euskalduna izanik eta hortaz, euskaraz baliatzeko gaitasuna dudan aldetik, kartel ziztrin horiek zer dioten ulertzeko, gazteleraz idatzia dagoen mezura jo behar izaten dut, mezutxo horiek deszifratu ahal izateko, eta hori ez da bidezkoa. Nik nire hizkuntza daukat eta nire hizkuntzan ulertu nahi ditut gauzak. Zer esan nahi zuen kartela hark? bada gazteleraz idatzia zegoena jarriko dizuet:
JEFA UNIDAD
___________
ENFERMERIA
Atera kontuak!!
Jakina denez, Iruñea zonalde mixtoan dago, hortaz, bertako mezuak, leku publikoan badaude behintzat, 2 hizkuntzetan ageri behar dira, baina biak maila berdinean, bietako bat gutxietsi gabe. Egun, bada itzulpengintzan dabilen jendea eta baita erakundeak ere, beraz, edozer idatzi aurretik eta are gehiago, mezua publikatu aurretik gogetak egitea ez daude soberan, hanka sartze handi horiek ekiditu ahal izateko behinik!. Ea aurrerantzean itzulpen hobeak egiten hasten garen Nafarroan baden beste hizkuntzari aukerak kendu gabe.
Eman euskarari, euskararena dena, min gehiagorik ez, mesedez!!

2010/04/11

KORRO KANTAK I

Zenbat disfrutatzen duten haurrek korroan dantza eta kanta egiten dugunean. Euren atentzioa deitzeko eta taldean parte hartzeko aukera paregabea aurkitzen dugu errekurtso hauen bidez. Beraien arteko sozializazioa eta laguntasuna bultzatzeaz aparte, kalean, etxean, patio orduan, gurasoekin, anai- arrebekin, lagunekin... jolasteko errekurtsoak ikasten dituzte praktikan jartzeko. Horregatik, korroan landu daitezkeen kanta batzuk hauek dira:

TXIMINOA

Tximino bat, bere lagunekin dantzan,
jolastu nahi du, begira zazu
(eskutik helduta korroan dantzan)

Itzul... (haurrek buelta bat eman behar dute)

Tximino bat, bere lagunekin dantzan
jolastu nahi du, begira zazu

Jarri... (haurrak lurrean eseri behar dira)

Tximino bat, bere lagunekin dantzan,
jolastu nahi du, begira zazu

etzan... (haurrak lurrean etzan behar dira)


HAIZEA

Haizea, haizea
txistuka ari da,
haizea, haizea
gaur zirimolaka;

dantza!, dantza!
jiraka, biraka
dantza!, dantza!
ta beste bat hauta

(bikoteka jarrita, eskuekin kantak esaten duena adieraziko dute, gero, beste bat hauta esatean, bikotez aldatu behar dira)

2010/03/31

EGUZKI SISTEMA

Azken egun hauetan inguruan dugun mundu zabala ezagutzen ari gara, EGUZKI SISTEMA. Bertan dauden planetak, eguzkia, ilargia ta izarrak!!!, hain da misteriotsua hor goian dugun zerua…, haurrek ere zer dagoen jakin behar dutela. Ezin dira gauza harrigarri horiek ezagutu gabe geratu.
Badirudi horren txikiak izanik ezin dutela ulertu gaia honek izan ditzazkeen hainbat eta hainbat kontzeptu baina, azalpen erraz, sinple eta hurbilen bidez, erraz ulertzen dituzte oinarrizko gauzak.

Planetak ezagutzeko, bideoak ikustea besterik ez dago; bideoak, ipuinak, liburuak…; haurrei ikaragarri gustatzen zaie, gustura ibiltzen dira liburuak ikusten, euren ikerketatxoak egiten… . Duten jakinmina ikaragarria da eta horretaz baliatzen gara.
Horregatik gelan, ikusentzunezko material ezberdinak ikusiz, eguzki sistema osatzen duten planetak ezagutu ditugu eguzkiarekiko hurbiltasunaren araberako ordena erabiliz.

Honi buruzko gauzak ikasi ditugunean gure eguzki sistema propioa sortu dugu gelan. Horretarako lehenik, bakoitza nolakoa den aztertu dugu: tamaina, kolorea, ezaugarriak eta ondoren lanera….: Hasteko, ogi orea egin dugu ( ura gatza eta irina nahastuz), gero kartulina beltz bat hartu eta ore pixka bat hartuz ertz batean eguzkia litzatekeena egin dugu (orea kartulinan aplastatu eta itsasiz) eta gero, ore zati txikiagoak hartu, bolatxoak egin eta eguzkiaren segidan jarri ditugu bata bestearen atzetik, planetak irudikatuz:





Noski planeta bakoitzari tamaina ezberdin bat eman diogu eta ez dugu ilargia ahaztu. Bukatzeko eta planetak sakonago ezagutu ditugunez, kolorea eman diogu, bakoitzari berea eta honela geratu zaigu:


2010/02/12

SAKANAKO IHAUTERI PERTSONAIAK


Sakanako ihauterietan pertsonai dexente aurkitu ditzazkegu, Horregatik, ihauteriak aprobetxatuz, horren ezagunak ez diren batzuei buruz pixka bat gehiago ikasten aritu gara. Gainera, beste zonalde batzuetan bezala, hauetako batzuei abesti edo kanta batzuk abesten zaizkie. Hauek dira guk gelan ikasi ditugunak:

MAMUXARROA (unanu)
Mamu xarro
Xirri xarro
...

Unanu herrian agertzen den pertsonaia da, eta bi motatakoak ateratzen dira: mamuxarroak kriskitinekin eta mamuxarro mutuak. Biak berdin jazten dira: txuriz, faja bat gerri aldean, 2 ohial tira sorbaldetatik, katola aurpegian (maskara marroi bat) eta makila eskuetan. Herritik jendea harrapatzen doaz eta hanketan jo harrapatzen duten edonori. Bien artean dagoen ezberdintasuna da, lehenengoek gerritik eta baita orkatilean kriskitin batzuk dituztela, hotsa ateratzen dutena; honek avistasen dizu nondik dabiltzan. Mutuak aldiz, ez daramate inolako kriskitinik, beraz ez dute hotsarik ateratzen eta honek zaildu egiten du non dauden jakitea.eta hortaz, horietaz eskapatzea zailagoa egiten da, gutxien espero duzun momentuan agertzen direlako. Ez pentsa, askotan beldurra pasatzen da, ezen harrapatzen bazaituzte…

ZATAMARROA (lakuntza)/ TXATARRA (Etxarri- Aranatz)

Lakuntzan: Zatamarro begi gorri urtean behin etorri!!
Etxarrin: Txatarra begi gorri urtien behin etorri!!


Lakuntza eta Etxarri Aranatzen ateratzen diren pertsonaiak dira. Izen ezberdina daramaten arren janzkeraz berdinak dira: zaku bat gorputzean, aurpegia zapi zuri batez estalia eta buru gainean, lastozko txapel bat koloretako zinta zati ezberdinez apaindua. Makila eskuetan, herriko haurrei jarraika dabiltza.

2010/02/10

IHAUTERIAK ESKOLAN

Iritsi dira ihauteriak eskolara, horregatik bizi bizi pasatzen ari gara egun hauek gelan. Gauza pilo egiten ari gara, guztiak jai giroan: mozorroak, antzerkiak... eta gainera ihauterietako pertsonaiak ezagutzen ari gara, gehien bat Sakanako personaiak ezagutzen gabiltza: nolakoak diren, zer egiten duten, abesttiak...
Ihauteriek aukera galanta eskaintzen digute haurren artista trebetasuna erakusteko. Imaginazio galanta dute eta baita apainketarako gustoa ere. Benetan gustora egiten dituzte plastika jarduerak, horregatik pertsonai eta mozorro ezberdinei buruz ikasitakoa plasmatzeko, plastika jarduera bat burutu dugu.
Haur bakoitzak gustuko pertsonai edo mozorro bat hartu eta paperean sortu dute nahi izan duten materiala erabiliz. Materialek izugarrizko jokoa ematen dute, buruari pixka bat eraginda, modu pila batez erabiliak izan daitezkeelako. Haurrei aukera guzti horiek erakutsi behar zaie, euren adierazpena geroz eta aberatsagoa izan dadin.
Hau kontuan hartuta, gelan egin dugun lana honakoa izan da:
- lehenik, pertsonaia marraztu
- gero pertsonaiak dituen xehetasunak gehitu
- Material ezberdina erabiliz, apaindu
- azkenik, markoa egin estampazio teknika erabiliz.

Hauxe izan da emaitza: